علت ناباروری در مردان

شاید زمانی که واژه ناباروری را می شنوید اولین چیزی که به ذهنتان خطور می کند، ناباروری در بانوان باشد، گویی در اغلب مواقع این بانوان هستند که غم این اتفاق را به دوش می کشند. در حالت کلی می توان گفت تنها 20 درصد از زوجین ایرانی به ناباروری مبتلا هستند. اما سهم مردان در این آمار چه میزان است؟

شاید جالب باشد که بدانید از کل این آمار سهم مردان در ناتوانی از بارور کردن زنی که دارای توانایی فرزند آوری است، 40 تا 50 درصد است. این یعنی سهم مساوی در ناباروری.

در ادامه این مطلب به دلایل ناباروری در مردان و درمان آن می پردازیم. امید که با خواندن این مطلب علت ناباروری را شناخته و در صدد درمان آن بر آیید.

عوامل موثر بر ناباروری مردان

ناباروری زمانی مشخص می شود که زوجین با داشتن روابط جنسی بدون مراقبت پس از یک ماه علائم بارداری را مشاهده نکنند. زمانی که زوجین با مشکلت ناباروری به پزشک مراجعه می کنند، وی ضمن بررسی سبک زندگی آن ها و سوابق پزشکی و خانودگی شان انجام آزمایشات مختلفی را تجویز خواهد کرد.

از عواملی که می تواند بر ناباروری مردان تاثر گذار باشد، می توان موارد زیر را نام برد:

  • استعمال دخانیات
  • مصرف برخی دارو ها مثل استروئیدهای آنابوتیک
  • مصرف دارو هایی که حاوی استروژن هستند.
  • ابتلا به بیماری هایی مانند سرطان
  • ابتلا به تیروئید
  • سبک زندگی نامناسب
  • چاقی بیش از حد
  • ابتلا به عارضه بیضه نهفته
  • ابتلا به بیماری فتق بیضه

اگر از داشتن یکی از علائم بالا اطمینان دارید برای تسریع بهبودی به پزشک اطلاع دهید.

علت ناباروری در مردان

در بالا بیان کردیم که چه عواملی می تواند شانس ابتلا  به ناباروری در مردان را افزایش دهد، در ادامه به مواردی خواهیم پرداخت که خود علت ناباروری هستند. این علل عبارت اند از:

ابتلا به واریکوسل

از جمله علت های شایع در ناباروری مردان واریکوسل است. این بیماری به علت تورم سیاهرگ های داخل بیضه ایجاد ی شود که به آن واریکوسل گفته می شود.

اما اینکه این بیماری چگونه موجب ناباروری می شود، به این صورت که با ابتلا به واریکوسل دمای بیضه افزایش یافته که می تواند بر تولید اسپرم اثر منفی داشته باشد. اغلب مردان با داشتن این بیماری در ناحیه بیضه احساس درد می کنند، اما به طور کلی این بیماری با درد و نشانه های مشخصی همراه نیست.

برای درمان این بیماری پزشک با معاینه و بررسی پاسخ سونوگرافی بیضه ها میزان شدت واریکوسل را بررسی خواهد و در صورت لزوم جراحی را برای آن تجویز می کند.

اختلالت انزال در مردان

از دیگر علل ناباروری در مردان اختلالات در انزال آن هاست. این اختلال به معنای انسداد مجرای انتقال اسپرم است که موجب عبور ناموفق اسپرم از مجاری اسپرم خواهد شد که در نهایت تولید مایه منی فاقد اسپرم را پی خواهد داشت. علاوه بر اختلال انسداد مجاری عبور اسپرم ممکن است مردان دچار انزال پس گرد باشند، به این معنا که در زمان انزال به جای اینکه مایع منی خارج شود وارد مثانه می شود.

این اختلال می تواند به علل مختلفی نظیر : ابتلابه عفونت، دیابت، اختلالت نورولوژیک، نقص های مادرزادی و یا وازکتومی باشد. باید بدانید که این علل در ناباروری مردان عموما دارای علامت و نشانه نبوده، اما در صورتی که به انزال پس گرد مبتلا باشند گاها ادرار کدر و یا عدم خروج منی پس از ارگاسم را مشاهده خواهندکرد. برای درمان این اختلال نیز غالبا پزشکان جراحی را توصیه می کنند و برای درمان بدون جراحی استفاده از روش های باروری به کمک ivf  و یا  iui  را پیشنهاد می کند.

وجود مشکل در تعداد و کفیت اسپرم ها

این مورد نیز می تواند در ناباروری مردان تاثیرگذار باشد. عواملی نظیر استعمال دخانیات، آسیب به بیضه ها، اختلالت هورمونی ، مشکلات زنتیکی می تواند بر تعداد و کیفیت اسپرم ها اثر منفی گذارد. مردان می توانند با انجام آزمایش آنالیز اسپرم در مورد سلامت و کیفیت اسپرم ها و همچنین تعداد مناسب آن ها اطمینان حاصل کنند.

اگر علت ناباروری در مرد به علت این موارد باشد، ابتدا پزشک برای تقویت تعداد و کیفیت اسپرم ها از دارودرمانی استفاده می کند، اما اگر با وجود مصرف دارو ها باروری رخ ندهد در صورت داشتن اسپرم با کیفیت، علی رغم تعداد کم به زوجین پیشنهاد می دهد تا از طریق روش های iui  و یا ivf  اقدام به بارداری کنند.

وجود پادتن های ضد اسپرم

زمانی که در تولید اسپرم ها و همچنین کیفیت آن ها خللی وجود نداشته باشد، آزمایشاتی برای بررسی وضعیت عمومی بدن تجویز خواهد شد که در آن وجود پادتن های ضد اسپرم بررسی می شود. گاها با وجود عدم اختلال در تولید اسپرم، این بدن فرد است که با تولید پادتن هایی که بر ضد فعالیت های اسپرم تولید می شوند موجب ناباروی آن ها خواهد شد. این اختلال اغلب در مردانی رخ می دهند که یا از وازکتومی استفاده کرده اند و یا با انسداد لوله عبور اسپرم مواجه هستند.

برای درمان این مورد نیز پزشک علاوه بر استفاده از رو شivf  دارو های استروئیدی را جهت سرکوب پادتن سازی بدن تجویز خواهد کرد.

آزمایشات ژنتیکی در طی ART برای ناباروری شدید مردان

تست های ژنتیکی که می تواند در طی ART انجام شود به تشخیص قبل از لقاح یا PGD برمی گردد . این پروسه ها شامل آنالیز ژنتیکی (PGD) از یک یا دو جسم قطبی قبل از لقاح یا آنالیز یک یا دو بلاستومر از جنین 8 تا 10 سلولی در شرایط آزمایشگاهی می باشد. هدف جلوگیری از تولد بچه با بیماری ژنتیکی است. PGD ، تشخیص قبل از تولد معمول را که سرانجام توسط ختم باردری دنبال می گردد، منسوخ می سازد. PGD به دلیلی این که تشخیص ژنتیکی است که تنها بر روی یک سلول انجام می شود یک روش پیچیده است. این روش تکامل یافت و برای CF، دیستروفی میوتونیک، بیماری هانتینگتون و دیستروفی عضلانی دوشن انجام می شوند، اما بیشتر موارد دیگر برای زوجین بارور یا نابارور انجام شده اند. برای ناهنجاری های کروموزومی اکثر PGD ها برای جابجایی های دو طرفه و Robertsonian انجام شده اند. در کل میزان بچه های متولد شده به اندازه همان 20 تا 25 درصدی می باشد که در سیکل های ICSI به طور کلی گزارش می شود. یک تعدادی از PGD ها برای بیماران کلاین فلتر که در آن ها، اسپرم یافت شده در بیضه ها برای باروری تخمک استفاده شده، انجام گردیده است.

ICSI در ناباروری مردان 

ارزیابی های ژنتیکی از بارداری ها و بچه های متولد شده از طریق ICSI در ناباروری شدید مردان

پیگیری مطالعات در مورد بارداری های ایجاد شده و بچه های متولد شده بعد از استفاده از میکرواینجکشن به محض این که این روش جدید در کلینیک مورد استفاده قرار گرفت، آغاز شده است. از این مطالعات که هنوز در حال انجام است مشخص شده که تعدادی ناهنجاری های عمده در کودکان IVF قابل مقایسه بود و این موضوع در مقایسه با کودکانی که با بارداری طبیعی متولد شده اند اندکی بالاتر بود.

نتایج اولیه، بر تکامل سایکوموتور این بچه ها نیز دوباره اطمینان داد. اختلالات کروموزومی جدید یافت شده در تشخیص های قبل از تولد نشان می دهد که آنورمالی های عددی کروموزومی جنسی در مقایسه با یک جمعیت بزرگی از بچه های متولد شده اندکی افزایش می یابد. اگر شیوع در بچه های تازه متولد شده 0.2% است، شیوع در بچه های ICSI 0.8% است. این یک افزایش چهار برابری است اما البته شیوع کلی پایین باقی می ماند. جدا از آنومالی های کروموزوم جنسی، همچنین جابجایی های متعادل شده ی جدید مشاهده شده اند. این ناهنجاری ها که در بچه های مردان با کاریوتایپ محیطی طبیعی رخ می دهد، می تواند مرتبط با آنورمالی های کروموزومی در اسپرم شان باشد اما در لنفوسیت هایشان موجود نباشد.

آزمایش دادن یا آزمایش ندادن!

بعضی از پزشکان ادعا می کنند که اکنون ICSI به منظور کاهش ناباروری مردان در دسترس است، کافی است بدانیم که این بیماران اولیگواسپرمی یا آزواسپرمی هستند. مردان دارای اولیگواسپرمی و آزواسپرمی انسدادی می توانند بلافاصله و  اغلب به صورت موفقیت آمیزی حتی اگر سیکل های IVF تکراری لازم باشد، درمان شوند. حتی در موارد آزواسپرمی غیرانسدادی استخراج اسپرم بیضه ای به طور مکرر منجر به میزان بالای بازیابی اسپرم می شود که ICSI را امکان پذیر می سازد.

احتمالا درست است که در اکثریت موارد یک بچه ی سالم هرچند ممکن است نابارور باشد، متولد خواهد شد. با این وجود، در یک تعدادی از مارد، به عنوان مثال در مورد یک جابجایی کروموزومی، درمان با شکست روبرو خواهد شد و بی وقفه تکرار خواهد شد یا سقط های راجعه رخ خواهد داد. به علاوه، تعداد کمی از کودکان CF و احتمالا تعداد کمی از کودکان با بیماری ژنتیکی که می توان از تولد آن ها جلوگیری نمود، متولد خواهد شد. گزینه ی دیگر می تواند عدم استفاده ی بیشتر از ICSI و واگذاردن تصمیمات به طبیعت باشد.

برای چه افرادی آزمایش لازم است؟

در بین آن پزشکانی که مفید بودن تست های ژنتیکی را پذیرفته اند و در میان متخصصین ژنتیک که تست ها را انجام می دهند، بحث های مداوم عمده ای است که در مردان بیمار نابارور، کاریوتیپ ها و تست خای حذف Yq باید انجام شود. با گذشت زمان اکنون بسیاری با انجام این تست های ژنتیکی در صورتی که تعداد اسپرم زیر 1 اسپرم در هر میلی لیتر باشد موافق هستند. با این حال اختلالات کروموزومی و حذف های Yq در بیماران با بیشتر از 1 اسپرم در هر میلی لیتر، اگر چه به یک میزان کمتری یافت شد. بر اساس یک تعداد کمی از گزارشات، یک شخص می تواند متعجب شود که آنالیز کاریوتیپ از همسرش (خانم) باید انجام شود. البته یک دلیلی برای محدود کردن بیمارانی که آزمایش می شوند، این است که اکثر این آزمایشات هنوز پر زحمت و گران هستند. تشخیص های قبل از تولد از طریق نمونه برداری پرزهای جفتی یا آمینوسنتز پس از HCSI باید با زوجین از نظر افزایش شناخته شده در ناهنجاری های کروموزوم جنسی در فرزندان گفتگو شود.

آزمایش ژنتیکی در مقابل غربالگری ژنتیکی

غربالگری ژنتیکی متفاوت از تست ژنتیکی است. یک تست غربالگری به افراد سالم پیشنهاد می شود. در این موارد افرادی که آزمایش می شوند مشکل خاصی ندارند اما ممکن است علاقمند باشند بدانند که آن ها حامل یک جهش ژنی خاص هستند تا اقدامات پیشگیرانه را در پیش گیرند. مثال ها برنامه های غربالگری برای CF، بیماری «تئی ساکس» و بیماری های رایج دیگر در جمعیت های معین در معرض خطر بالا هستند.

زوجین ممکن است قبل از داشتن بچه بخواهند بدانند که اگر هر دو بچه حامل چنین ژن آتوزومال مغلوبی باشند، خطر داشتن یک فرزند مبتلا 4/1 است. چنین برنامه های غربالگری اختصاصی بیماران نابارور نیست. به هر حال، یک زوج نابارور با یک خطر عود 25 % ممکن است انجام تشخیص قبل از تولد را برای جلوگیری از تولد یک بچه ی مبتلا انتخاب کنند در حالی که اگر زوج نابارور باشند و بتوانند توسط IVF و ICSI یاری شوند، آن ها ممکن است انجام PGD را انتخاب کنند.

PGD برای غربالگری آنوپلوئیدی

PGD برای غربالگری آنوپلوئیدی ( غربالگری ژنتیکی قبل از لانه گزینی یا PGS) یک روش جدید برای انتخاب جنین های بهتر برای انتقال بعد از IVF و ICSI در حال حاضر است که برای گروه های انتخاب شده ای از بیماران پیشنهاد شد. اندیکاسیون های عمده که برای PGD پیشنهاد شدند سن بالای مادر، نقص مکرر لانه گزینی، سقط مکرر و ناباروری با عامل شدید مردانه هستند. جنین های دیپلوئید ازمایش شده برای کروموزوم ها سپس بدون داشتن اطلاعات در مورد کروموزوم های دیگر انتقال داده می شوند. مشاهدات اولیه ی گزارش داده اند که در زنان بیش از 37 سال میزان موفقیت IVF افزایش می یابد، میزان سقط کاهش می یابد و میزان لانه گزینی هر جنین افزایش می یابد. از آن جایی که در این زمان های ابتدایی مطالعات بسیاری انجام شده اند ولی شواهد اندک وجود دارد یا هیچ شواهدی یافت نشد که PGS میزان زایمان تولد زنده را افزایش می دهد. مزالعات اخیر بر روی استفاده از اجسام قطبی به عنوان ماده ی مطالعه، در مقایسه با بلاستومرها که قبلا در اکثر موارد استفاده می شدند و تکنولوژی های دیگر مانند هیبریداسیون مقایسه ای ژنومی و آرایش های پلی مورفیسم تک نوکلئوتیدی در PGS متمرکز شده اند. داده ها برای ارزیابی سود احتمالی این کاربردهای جدید در غربالگری آنوپلوئیدی برای جنین های IVF مورد نیاز هستند.

آیا انجام ICSI برای ناباروری شدید مردان راهی مطمئن است؟

اگر چه پیگیری مطالعات بارداری ها و کودکان متولد شده پس از ICSI اطمینان بخش هستند، هنوز تعدادی از سوالات در این زمینه بی پاسخ می ماند، یکی از سوالات وجود نگرانی در رابطه با اپی ژنتیک می باشد.

سخن پایانی

نابارواری پدیده ای است که در صورت ابتلا به آن هر دو زوج درگیر خواهند شد. زوجین باید ضمن پیگیری از راه مناسب جهت درمان موجب تسلای خاطر یکدیگر نیز باشند. بحث درباره علت ناباروری که ممکن است از جانب زن یا مرد باشد نه تنها کمکی به حل مشکل نخواهد کرد، بلکه موجب می شود زوجین نتوانند بهترین تصمیم برای حل این مشکل را اتخاذ کنند.

لذا اولین و مهمترین اقدام مراجعه به بهترین مرکز درمان ناباروری و پیگیری اقدامات لازم است.

زوجین می توانند با مشوت با پزشک خود درباره انواع درمان ناباروری ضمن بررسی ابعاد درمانی یک روش را برای درمان این پدیده انتخاب کنند.

پاسخ

18 − سیزده =