هیسترکتومی

هیسترکتومی عمل جراحی است که رحم بیمار از طریق برشی در پایین شکم برداشته می شود. رحم جایی است که جنین در زمان بارداری درآن جا رشد می کند. هیسترکتومی جزئی از رحم را برداشته و دهانه رحم را دست نخورده باقی می گذارد. با برداشتن کامل رحم، دهانه رحم نیز برداشته می شود.

گاهی اوقات برداشتن رحم همراه با برداشتن یک یا هر دو تخمدان و لوله های رحمی می باشد، همچنین هیسترکتومی می تواند از طریق یک برش در واژن (هیسترکتومی واژن) یا با روش جراحی لاپاراسکوپی انجام شود.

در روش لاپاراسکوپی برش های کوچکی روی شکم ایجاد می شود، همچنین پزشک به منظور جراحی از ابزارهای باریک و بلند استفاده می کند.

وظایف رحم در بدن زنان

رحم یکی از اعضای مهم بدن است که منجر به تولید مثل، عادات ماهانه و زایمان در بانوان می شود، بنابراین با توجه به مهم بودن این عضو زمانی که پزشک طبق انجام معاینات اولیه قصد خارج کردن آن را داشته باشد، عادت ماهانه و بارداری در فرد به طور کامل قطع می شود.

وجود تخمدان ها در بدن بسیار مهم و ضروری است چرا که منجر به تولید هورمون های زنانه در فرد می شوند. پس اگر پزشکی تصمیم گرفت که باید این هورمون ها از بدن خارج شوند در سیستم بدنی هیچ تغییری از قبیل کاهش میل جنسی و گرگرفتگی و … ایجاد نمی شود.

در چه مواقعی هیسترکتومی انجام می شود؟

هیسترکتومی در صورت به وجود آمدن برخی شرایط توصیه می شود، این شرایط عبارتند از:

  • سرطان زنان: اگرفردی مبتلا به سرطان (رحم یا دهانه رحم) باشد، ممکن است عمل برداشتن رحم بهترین گزینه درمانی باشد. بسته به نوع سرطان و پیشرفت آن، سایر گزینه های درمانی  شامل پرتو درمانی یا شیمی درمانی می باشد.
  • فیبروم: فیبروم ها تومورهای خوش خیم رحم هستند که اغلب باعث خونریزی مداوم، کم خونی، درد لگن یا فشار مثانه می شوند. هیسترکتومی تنها راه حل قطعی و ثابت برای درمان فیبروم می باشد. ممکن است درمان های غیر جراحی  برای درمان فیبروم انجام شود که  بستگی به سطح ناراحتی و اندازه تومور دارد. بسیاری از زنان مبتلا به فیبروم دارای علائم پر خطر نیستند و نیازی به درمان ندارند.
  • آندومتریوز: بیماری آندومتریوز زمانی اتفاق می افتد که بافت پوشاننده داخل رحم (آندومتر) در خارج از رحم روی تخمدان ها، لوله های رحمی یا سایر اندام های لگن یا شکم رشد کند. هنگامی که دارو یا جراحی  موجب بهبود یافتن آندومتریوز نمی شود، ممکن است نیاز به برداشتن رحم، تخمدان ها و لوله های رحم (سالپینگ اووفورکتومی دو طرفه) باشد.
  • پرولاپس رحم: پرولاس رحم و یا افتادگی رحم هنگامی اتفاق می افتد که رباط ها و بافت ها لگن ضعیف شوند. افتادگی رحم می تواند منجر به بی اختیاری ادرار، فشار لگن یا مشکل در حرکات روده شود. برای درمان این شرایط ممکن است جراحی رحم لازم باشد.
  • خونریزی غیرطبیعی واژن: اگرفردی دارای سیکل های سنگین، نامنظم یا طولانی مدت باشد و خونریزی با روش های دیگر کنترل نشود، ممکن است بیمار احتیاج  به عمل جراحی رحم داشته باشد.
  • درد مزمن لگن: گاهی اوقات، عمل جراحی آخرین گزینه برای زنانی است که درد مزمن لگن را تجربه می کنند. با این حال، ممکن است برداشتن رحم باعث تکسین یافتن بسیاری از دردهای لگن نشود و همچنین برداشتن غیر ضروری رحم ممکن است مشکلات جدی تری را ایجاد کند پس حتما می بایست قبل از اقدام به جراحی به این بزرگی، ارزیابی و بررسی های دقیقی انجام شود.

با برداشتن رحم افراد دیگر قادر به بارداری نخواهند بود. افرادی که قصد بارداری دارند، باید به دنبال درمان هایی به جز برداشتن رحم باشند و با پزشک خود در مورد گزینه های جایگزین آن صحبت کنند. ممکن است برداشتن رحم در افراد مبتلا به سرطان تنها گزینه درمان باشد. اما برای درمان  سایر شرایط از جمله فیبروم، آندومتریوز و افتادگی رحم  ابتدا باید درمان های کم تهاجمی را امتحان کرد.

ممکن است جراح در حین جراحی برداشتن رحم، تخمدان ها و لوله های رحمی بیمار را نیز(سالپینگ اووفرکتومی دو طرفه) بردارد. پیش از جراحی بیمار و پزشک باید در مورد نتیجه  کار مشورت کنند زیرا این جراحی منجر به یاسئگی می شود.

اغلب علائم یائسگی به طور ناگهانی پس از انجام دادن عمل شروع می شود. ممکن است این علائم بر روی کیفیت زندگی تاثیر بگذارد در این صورت بیمار به درمان کوتاه مدت با هورمون ها نیاز دارد.

خطرات جراحی هیسترکتومی

معمولا جراحی برداشتن رحم بسیار ایمن است، اما ممکن است این جراحی مانند هر عمل دیگری خطراتی  به همراه داشته باشد. در صورتی که پزشک تجربه و مهارت زیادی در این مورد داشته باشد، خطرات ناشی از هیسترکتومی به صفر می رسد.

خطرات مرتبط با هیسترکتومی شامل موارد زیر است:

  • لخته شدن خون
  • عفونت
  • خون ریزی بیش از حد
  • واکنش نامطلوب به بیهوشی
  • آسیب به دستگاه ادراری، مثانه، روده یا سایر ساختارهای لگن در حین جراحی، که ممکن است نیاز به جراحی ترمیمی داشته باشد
  • شروع دوران یائسگی حتی اگر تخمدان ها برداشته نشوند.

 اقدامات قبل از عمل هیسترکتومی

ممکن است قبل از جراحی آزمایشاتی برای بررسی سرطان انجام شود، که می تواند عملکرد جراح را نسبت به جراحی تغییر دهد. آزمایشات ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • سیتولوژی دهانه رحم (تست پاپ اسمیر)، به منظور تشخصیص سلول های غیر طبیعی دهانه رحم یا سرطان دهانه رحم انجام می شود.
  • بیوپسی آندومتر که سلول های غیر طبیعی در پوشش رحم یا سرطان آندومتر را تشخیص می دهد.
  • سونوگرافی لگن که ممکن است اندازه فیبروم رحم، پولیپ آندومتر یا کیست تخمدان را نشان دهد.

پیش از جراحی بیمار باید با استفاده از صابون محل مورد نظر را شستشو دهد تا خطر عفونت را کاهش دهد. ممکن است پیش از جراحی پاکسازی واژن (دوش واژن) یا پاک سازی رکتوم انجام شود. همچنین قبل از جراحی به بیمار داروی آنتی بیوتیک داخل وریدی تزریق می شود تا خطر ابتلا به عفونت بعد از عمل به حداقل برسد.

درحین جراحی هیسترکتومی چه اتفاقی می افتد؟

هیسترکتومی معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام می شود، بنابراین در حین جراحی بیمار بیدار نخواهد بود. این روش به طور کلی حدود یک تا دو ساعت طول می کشد.

در ابتدای عمل، یکی از اعضای تیم جراحی از طریق مجرای ادرار کاتتر عبور داده تا مثانه تخلیه شود. کاتتر در حین جراحی و مدت کوتاهی پس از آن در جای خود باقی می ماند. شکم و واژن بیمار قبل از جراحی با محلول استریل تمیز می شود.

برای عمل برداشتن رحم، جراح با استفاده از یکی از دو روش زیر شکم بیمار را برش می دهد.

روش اول:  برش عمودی، که از وسط شکم بیمار شروع می شود و از زیر ناف تا کمی بالاتر از استخوان رحم ادامه می یابد.

روش دوم:  برش خط افقی، که تقریبا چند سانت بالاتر از استخوان رحم بیمار انجام می شود.

نوع برش به عوامل زیادی  از جمله دلیل جراحی برداشتن رحم، اندازه رحم و وجود هرگونه زخم در جراحی های قبلی شکم بستگی دارد. به عنوان مثال ، برداشتن رحم برای آندومتریوز، فیبروم های بزرگ و سرطان های زنان عمدتا از طریق یک برش عمودی انجام می شود.

 

اقدامات بعد از جراحی هیسترکتومی

پس از جراحی، بیمار چند ساعت در اتاق ریکاوری خواهد ماند و همچنین  تمام علائم حیاتی بیمار را پزشک کنترل خواهد کرد همچنین برای تسکین درد و جلوگیری از عفونت به بیمار دارو هایی داده می شود که تمامی آن ها باید به موقع و سروقت مصرف شوند.

توصیه می شود که بلافاصله بعد از جراحی بیمار بلند شود و راه برود.

معمولا هیسترکتومی به یک تا دو روز بستری در بیمارستان نیاز دارد، اما ممکن است این زمان طولانی تر باشد. برای خونریزی واژن و ترشحات باید از نوار بهداشتی استفاده شود. خونریزی واژن برای چندین روز پس از جراحی برداشتن رحم طبیعی است. با این حال، اگر میزان خونریزی به اندازه دوران قاعدگی یا به طور مداوم باشد، باید به پزشک اطلاع داده شود.

برش هیسترکتومی بروی شکم به تدریج بهبود می یابد، اما اسکار ناشی از آن  قابل مشاهده می باشد و  بر روی شکم باقی می ماند.

دوران نقاهت پس از جراحی هیسترکتومی

یکی از سوالات متداولی که بیماران در خصوص این جراحی از پزشک خود می پرسند این است که بعد از انجام جراحی چه مدت بعد می توانیم فعالیت های روزانه خود را انجام دهیم؟ در جواب این سوال باید گفت که مدت زمان بهبودی بستگی به شرایط بدنی شما دارد و این زمان در افراد مختلف کاملا متفاوت است که توسط پزشک متخصص بعد از انجام معاینات اولیه کاملا مشخص می شود. بعد از جراحی برداشتن رحم تقریبا شش هفته طول می کشد تا بیمار فعالیت های روزمره خود را از سر گیرد.

در طول دوران نقاهت بیمار باید مواردی را رعایت کند تا روند بهبودی سریع تر انجام شوند، این موارد عبارتند از:

  • بیمار باید به  اندازه کافی استراحت کند.
  • از بلند کردن اجسام سنگین به مدت شش هفته خودداری کند.
  • از انجام فعالیتهای بدنی شدید در شش هفته اول خودداری شود.
  • به مدت 6 هفته از فعالیت های شدید و ورزش های سنگین خودداری شود.
  • همچنین باید به این نکته توجه کرد که پزشک به منظور تسکین درد و بهبودی سریع شما داروهایی را تجویز می کند که باید حتما به موقع مصرف شوند.

زندگی پس از جراحی برداشتن رحم به چه صورت است؟

جراحی رحم برخی از جنبه های زندگی بیمار را برای همیشه تغییر می دهد. برای مثال:

  • افراد دیگر سیکل قاعدگی  را تجربه نخواهد کرد.
  • زنان پس از هیسترکتومی نمی توانند باردار شوند.

در صورتی که جراحی هیسترکتومی جزئی باشد، دهانه رحم بیمار در جای خود باقی می ماند، بنابراین افراد هنوز در معرض خطر سرطان دهانه رحم قرار خواهند گرفت. برای غربالگری سرطان دهانه رحم به پاپ تست منظم نیاز می باشد.

بعد از بهبودی ، افراد به حالت عادی بر می گردند و یا ممکن است شرایط آن ها  نسبت به قبل بهبود یابد، به طور مثال :

افرادی که قبل از جراحی برداشتن رحم از رابطه جنسی خوبی برخوردار بوده اند، به احتمال زیاد بعد از آن هم رابطه ی جنسی خوبی را تجربه خواهند کرد. برخی از زنان حتی بعد از جراحی برداشتن رحم لذت جنسی بیشتری را تجربه می کنند. ممکن است این موضوع به دلیل تسکین دردهای مزمن یا خونریزی شدید باشد.

همچنین ممکن است  تسکین علائم کیفیت زندگی افراد را بسیار بالا ببرد.

از طرف دیگر، ممکن است برخی از افراد بعد از جراحی رحم احساس نا خوشایندی داشته باشند و افسرده شوند. افسردگی ناشی از ناباروری می باشد. اگر غم و اندوه یا احساسات منفی در لذت زندگی روزمره افراد تداخل ایجاد کند،حتما باید با پزشک مشورت کنند.

عوارض ناشی از هیسترکتومی

در میان جراحی های مختلفی که وجود دارد هیسترکتومی جزء جراحی های کم خطر محسوب می شود و تا به الان مشکل خاصی برای افرادی این جراحی را انجام داده اند اتفاق نیافتاده است، ولی نمی توان از این موضوع چشم پوشی کرد چرا که ممکن است گاهی این جراحی نیز برای افراد از عوارضی برخوردار باشد. برخی از این عوارض عبارتند از:

  • بی اختیاری در ادرار
  • وجود درد های مزمن
  • بروز عفونت
  • پرولاپس واژن

هزینه عمل برداشتن رحم یا هیسترکتومی

از قصد جراحی هیسترکتومی را دارید می توان گفت که می توان آن را تحت پوشش بیمه نیز انجام داد، ولی شما می بایست مبلغ ناچیزی را به منظور جراحی پرداخت کنید، از جمله مواردی که در تعیین هزینه عمل برداشتن رحم یا هیسترکتومی موثر هستند می توان به موارد زیر اشاره کرد.

  • دستمزد جراح
  • انجام آزمایشات قبل از جراحی
  • داروهای تجویز شده پزشک
  • موقعیت جغرافیایی بیمارستان
  • لباس های جراحی و ….

Source: https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/abdominal-hysterectomy/about/pac-20384559

 

پاسخ

5 × چهار =